Μία συχνή ερώτηση που δεχόμαστε στα Μυστικά του Κήπου αφορά την επιλογή φυτών που αντέχουν σε υψόμετρο. Αρκετοί από εμάς διαθέτουμε σπίτι σε ορεινά χωριά και περιοχές με μεγάλο υψόμετρο και θέλουμε να φτιάξουμε ένα όμορφο κήπο στην αυλή. Οι συνθήκες που επικρατούν κοντά σε βουνά με χαμηλές θερμοκρασίες, δυνατούς ανέμους και χιόνια κατά την περίοδο του χειμώνα, εμποδίζουν πολλά φυτά από το να αναπτυχθούν και να ευδοκιμήσουν. Είναι, λοιπόν, πολύ σημαντικό να επιλέξουμε κατάλληλα φυτά που επιβιώνουν σε αυτό το περιβάλλον και μπορούν να αντέξουν για αρκετό καιρό, χωρίς να καταστρέφονται από το κρύο. Οι επιλογές μας για φυτά ανθεκτικά σε μεγάλο υψόμετρο περιλαμβάνουν από αρωματικά φυτά, βολβώδη λουλούδια, ετήσια φυτά, καλλωπιστικούς θάμνους και δέντρα, για να σχεδιάσουμε ένα υπέροχο ορεινό κήπο γεμάτο πράσινο και πλούσια ανθοφορία την μεγαλύτερη περίοδο του χρόνου
H επιλογή των πιο ανθεκτικών φυτών για να φυτέψουμε σε ορεινές περιοχές κοντά σε βουνά αποτελεί το πρώτο βήμα για την βιωσιμότητα του κήπου μας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να περιποιούμαστε τα φυτά με τον κατάλληλο τρόπο προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις δύσκολες συνθήκες που συναντάμε σε μεγάλο υψόμετρο. Για τη φροντίδα τους είναι σημαντικό να ενσωματώνουμε κάθε χρόνο κοπριά και κομπόστ στο έδαφος, δύο φυσικά υλικά που βοηθούν τα φυτά να αναπτυχθούν και να ανταπεξέλθουν στην παγωνιά. Επίσης, είναι σημαντικό την περίοδο του χειμώνα να ψεκάζουμε με εκχύλισμα φυκιών το οποίο τονώνει τα φυτά για να αντιμετωπίσουν τις δύσκολες συνθήκες του παγετού. Οι δυνατοί άνεμοι που επικρατούν σε περιοχές με υψόμετρο καθιστούν απαραίτητη την υποστήλωση μεγάλων καλλωπιστικών θάμνων και δέντρων, καθώς υπάρχει κίνδυνος να ξεριζωθούν.
Φυτά που αντέχουν σε ορεινές περιοχές με μεγάλο υψόμετρο
Κυπαρίσσι λέιλαντ
Ξεκινάμε τη λίστα μας με τα φυτά που προτείνουμε για μεγάλο υψόμετρο με το λέιλαντ, ένα κωνοφόρο δέντρο ψυχρού κλίματος που ευδοκιμεί καλύτερα σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές. Αειθαλές καλλωπιστικό φυτό με πολύ γρήγορη ανάπτυξη, το κυπαρίσσι λέιλαντ μπορεί να φτάσει σε ύψος τα 15 μέτρα. Έχει χαρακτηριστικό έντονο πράσινο φύλλωμα και τα κλαδιά του αναπτύσσονται διαμορφώνοντας ένα ξεχωριστό πυραμιδοειδές σχήμα. Το κυπαρίσσι λέιλαντ είναι ανθεκτικό και σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, στη ζέστη του καλοκαιριού, στην παγωνιά του χειμώνα ακόμη και σε δυνατούς ανέμους. Φυτεύεται τόσο σε ηλιόλουστες όσο και σε ημισκιερές θέσεις σε κήπο είτε και σε γλάστρα και αποτελεί ιδανικό φυτό για δημιουργία φράκτη
Τούγια
Άλλο ένα εντυπωσιακό κωνοφόρο φυτό που αντέχει την χειμωνιάτικη παγωνιά και μπορεί να φυτευτεί σε ορεινά μέρη είναι η τούγια. Η τούγια είναι συνήθως θάμνος ή μικρό δέντρο, που ξεχωρίζει για την πλούσια πυκνή κόμη της σε πρασινοκίτρινο χρώμα. Επιλέγεται πολύ συχνά για δημιουργία πυκνού φράχτη, για φύτευση κατά μήκος σε διαδρόμους, καθώς και για μεμονωμένες φυτεύσεις στον κήπο και σε γλάστρα. Μπορούμε επίσης να φυτέψουμε την τούγια σε διαχωριστικά δρόμων, καθώς είναι ανθεκτική σε υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Υπάρχουν πολλές νάνες ποικιλίες τούγιας με ύψος 1-2 μέτρων, αλλά και ψηλότερες τούγιες που ξεπερνούν σε ύψος τα δέκα μέτρα. Η τούγια ευδοκιμεί σε θέσεις με ηλιοφάνεια και είναι ανθεκτική στην καλοκαιρινή ζέστη.
Δάφνη
Η λίστα με τα ανθεκτικά φυτά που μπορούμε να φυτέψουμε σε περιοχές κοντά σε βουνά περιλαμβάνει και τη δάφνη, τον γνωστό θάμνο με τα βαθυπράσινα, δερματώδη αρωματικά φύλλα που είναι ανθεκτικός σε χαμηλές θερμοκρασίες. Η δάφνη φυτρώνει μόνη της στην ελληνικη ύπαιθρο, όμως μπορούμε εύκολα να τη φυτέψουμε στον κήπο και σε γλάστρα για να απολαμβάνουμε τα υπέροχα φύλλα της. Η δάφνη είναι ανθεκτικό φυτό και ευδοκιμεί σε όλους τους τύπους εδαφών, ακόμη και σε ξερά ασβεστούχα εδάφη. Είναι ανθεκτική στην ξηρασία, στη ρύπανση και στην αλάτότητα, γι’ αυτό και είναι κατάλληλη τόσο για φύτευση σε δρόμους των πόλεων αλλά και για παραθαλάσσιες περιοχές. Προσαρμόζεται τόσο σε ηλιοφανείς όσο και σε σκιερές θέσεις.
Ματζουράνα
Στα αρωματικά φυτά που προτείνουμε για μεγάλο υψόμετρο ανήκει και η ματζουράνα που φυτρώνει σε ημιορεινά και ορεινά μέρη, καθώς είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στο κρύο. Η ματζουράνα χαρακτηρίζεται από όρθιους βλαστούς, μικρά στρογγυλά φύλλα σταχτοπράσινου χρώματος και μικρά ασπρορόδινα άνθη που εμφανίζονται στις άκρες των βλαστών. Η ματζουράνα μπορεί να φυτευτεί στον κήπο, σε βραχόκηπο, ακόμα και σε γλάστρα στην αυλή για να τη χρησιμοποιούμε αποξηραμένη σε ρόφημα ή ως μυρωδικό σε διάφορες συνταγές μαγειρικής. Η ματζουράνα δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις ως προς το έδαφος, αρκεί το χώμα να έχει πολύ καλή αποστράγγιση. Προτιμά σχετικά ηλιαζόμενες θέσεις και αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες.
Αγγελική
Η λίστα μας με τα φυτά για ορεινές περιοχές συμπεριλαμβάνει και την αγγελική, τον ιδιαίτερα ανθεκτικό καλλωπιστικό θάμνο που ξεχωρίζει για τα γυαλιστερά, λεία, δερματώδη φύλλα. Ανθεκτική στις χαμηλές θερμοκρασίς, η αγγελική αναπτύσσεται καλύτερα σε ημισκιερό περιβάλλον και αποκτά ένα σχετικά συμπαγές σφαιρικό σχήμα. Αν και έχει αργή σχετικά ανάπτυξη, η αγγελική μπορεί να φτάσει σε ύψος τα τέσσερα μέτρα και να σχηματίσει τη μορφή μικρού δέντρου. Ανθοφορεί Μάιο-Ιούνιο σχηματίζοντας μικρά, λευκά λουλούδια που φέρουν ένα διακριτικό άρωμα πορτοκαλιού. Η αγγελική αποτελεί ιδανική επιλογή για φράχτες, αλλά φυτεύεται και ως μεμονωμένο φυτό σε κήπους και σε γλάστρες στα μπαλκόνια. Η αγγελική είναι πολύ ανθεκτική σε ξηροθερμικές και παραθαλάσσιες συνθήκες, στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Πικροδάφνη
Αν αναζητουμε θάμνο για ορεινές και ημιορεινες περιοχές με λουλούδια που διαρκούν από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο, μία εξαιρετική επιλογή είναι η πικροδάφνη. Αειθαλής, καλλωπιστικός θάμνος, αρκετά ανθεκτικός στις παγωνιές του χειμώνα καθώς και στους δυνατούς ανέμους. Η πικροδάφνη αποτελεί χαρακτηριστικό φυτό της μεσογειακής χλωρίδας, με γρήγορη ανάπτυξη, φτάνει σε ύψος τα τέσσερα μέτρα και μας χαρίζει πλούσια παρατεταμένη ανθοφορία σε αποχρώσεις του κόκκινου, ροζ, μωβ, βιολετί, σομόν και λευκού. Σκληραγωγημένο φυτό που μεγαλώνει σε όλα τα εδάφη, ακόμα και στα πιο άγονα, αμμώδη και ασβεστώδη. Η πικροδάφνη ευδοκιμεί τόσο σε ηλιόλουστες, όσο και σε ημισκιερές θέσεις.
Πασχαλιά
Η πασχαλιά, είναι ένα άλλο καλλωπιστικό δέντρο που αντέχει σε ορεινές περιοχές, στην έντονη παγωνιά και τους δυνατούς ανάμους. Με εντυπωσιακή ανθοφορία της στα τέλη της άνοιξης, η πασχαλιά ξεχωρίζει τόσο για τα καρδιόσχημα βαθυπράσινα φύλλα, αλλά κυρίως για τα πολύ αρωματικά άνθη της, σε αποχρώσεις από λευκό και απαλό κίτρινο μέχρι βαθύ μωβ. Η πασχαλιά δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και ευδοκιμεί σε έδαφος μέσης σύστασης, ακόμη και σε ξηρό, αρκεί να στραγγίζει ικανοποιητικά. Επιλέγουμε ηλιόλουστη θέση για την πασχαλιά, καθώς χρειάζεται αρκετό χώρο με επαρκή αερισμό, ώστε να μπορέσει να μας χαρίσει την πλούσια ανθοφορία της.
Η λίστα μας με τα προτεινόμενα φυτά για περιοχές με μεγάλο υψόμετρο δεν θα μπορούσε παρά να συμπεριλάβει και τον χειμωνανθό, τον υπέροχο θάμνο με το μοναδικό άρωμα που μας χαρίζει πανέμορφα κίτρινα λουλούδια στην καρδιά του χειμώνα! Ο χειμωνανθός είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στο ψύχος και την παγωνιά, ακόμη και σε θερμοκρασίες πολλών βαθμών κάτω από το μηδέν, σχηματίζει τα αρωματικά λουλούδια του από τα τέλη του Δεκεμβρίου μέχρι τις αρχές Μαρτίου, πριν ακόμα εκπτυχθούν τα λογχοειδή φύλλα του ανοιχτού πράσινου χρώματος. Τα λουλούδια του χειμωνανθού μοιάζουν με μικρό αστέρι, διαμέτρου 2-3 εκατοστών, υποκίτρινου ή κίτρινου χρώματος, που φέρουν μια κόκκινη καρδιά στο κέντρο τους. Προτιμά γόνιμα εδάφη με καλή αποστράγγιση και ηλιόλουστες τοποθεσίες.
Κυκλάμινο
Το κυκλάμινο, ένα από τα ομορφότερα λουλούδια που ανθίζουν το φθινόπωρο μπορεί να φυτευετεί σε ορεινές τοποθεσίες, καθώς είναι ανθεκτικό στην παγωνιά. Εκτός από τα αυτοφυή είδη κυκλάμινου που βρίσκουμε στην εξοχή, υπάρχουν πολλές καλλιεργούμενες ποικιλίες με υπέροχα χρώματα για να φυτέψουμε στον κήπο και σε γλάστρα. Υπάρχουν ποικιλίες κυκλάμινου με ροζ, μωβ, κόκκινο μέχρι και λευκό χρώμα ή ακόμα και κυκλάμινα με δίχρωμα άνθη σε διάφορες αποχρώσεις. Το κυκλάμινο αγαπάει το δροσερό περιβάλλον και αναπτύσσεται σε σκιερές και ημισκιερές θέσεις, προστατευμένες από τους ανέμους και την έντονη ηλιοφάνεια. Είναι ευαίσθητο στις υψηλές θερμοκρασίες, γι’ αυτό μπορεί να εμφανίσει κιτρίνισμα στα φύλλα του και να μην ανοίγουν τα μπουμπούκια των λουλουδιών του.
Πανσέδες
Οι πανσέδες, ένα από τα πιο δημοφιλή ετήσια ανοιξιάτικα λουλούδια που ξεχωρίζουν στον κήπο και στις γλάστρες των μπαλκονιών μας αντέχουν και σε ορεινές περιοχές. Ο πανσές χαρακτηρίζεται από ζωηρή, χαμηλή ανάπτυξη 15 – 25 εκατοστών, πυκνή βλάστηση και πρώιμη ανθοφορία με εντυπωσιακά άνθη. Η καλύτερη εποχή για τον πανσέ είναι η άνοιξη, αφού ξεκινά να ανθίζει από νωρίς στα τέλη του χειμώνα και διαρκεί μέχρι τα τέλη του Ιούνη. Θα συναντήσουμε μονόχρωμους πανσέδες κίτρινους, πορτοκαλί, μπορντό, μοβ, λευκούς, μπλε ή πανσέδες με πολύχρωμους συνδυασμούς. Οι πανσέδες προτιμούν ηλιοφανή θέση στον κήπο ή το μπαλκόνι για να δώσουν την πλούσια ανθοφορία.
Φρέζιες
Αν ψάχνουμε βολβώδη λουλούδια για να φυτέψουμε σε μεγάλο υψόμετρο, τότε οι αγαπημένες φρέζιες με τα υπέροχα χρώματα και το γοητευτικό άρωμα των λουλουδιών αποτελούν μία πανέμορφη επιλογή. Οι φρέζιες ανήκουν στους βολβούς λουλουδιών που φυτεύουμε το φθινόπωρο και μας χαρίζουν την υπέροχη ανθοφορία τους στα τέλη του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης. Η φρέζια αγαπάει τον ήλιο, γι’ αυτό διαλέγουμε ηλιοφανές σημείο για να την φυτέψουμε και να μας χαρίσει την πλούσια και ευωδιαστή ανθοφορία της. Όσον αφορά έδαφος, η φρέζια δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις, αρκεί να της εξασφαλίσουμε καλή αποστράγγιση για να απομακρύνεται εύκολα νερό.
Ντάλια
Τελευταία και πιο εντυπωσιακή από τα φυτά που αντέχουν σε ορεινά μέρη είναι η ντάλια, ένα φυτό με κονδυλώδεις ρίζες που ξεχωρίζει για τα μεγάλα πολύχρωμα λουλούδια του. Υπάρχουν χιλιάδες διαφορετικές ποικιλίες ντάλιας με διαφορετικά ύψη βλαστού, με διαφορετικά σχήματα λουλουδιού και απίστευτα χρώματα, από λευκό, κρεμ, κίτρινο, μέχι ροζ, μωβ, πορτοκαλί, κόκκινο, ακόμη και σκουροκόκκινο που πλησιάζει σχεδόν το μαύρο. Επιλέγουμε ηλιόλουστη θέση, προστατευμένη από δυνατούς ανέμους, για να φυτέψουμε τις ντάλιες μας. Αν και οι ντάλιες μπορούν να αναπτυχθούν σχεδόν σε κάθε τοποθεσία και σε κάθε τύπο χώματος, προτιμούμε γόνιμα αφράτα εδάφη με καλή αποστράγγιση και γιαυτό ενσωματώνουμε κοπριά και κομπόστ.
Κώστας Λιονουδάκης
Γεωπόνος Γ.Π.Α.
